Το Καταδυτικό Πάρκο Σταλίδας δημιουργήθηκε από την εταιρεία «Καταδυτικά Πάρκα Κρήτης» με στόχο τη προώθηση του καταδυτικού τουρισμού στην περιφέρεια Κρήτης. Καταλαμβάνει μία έκταση που προσεγγίζει τα 22,5 στρέμματα με βάθος που κυμαίνεται από 17,7 με 21, 5 μέτρα. Με χρηματοδότηση από το Τοπικό Πρόγραμμα CLLD LEADER Αλιείας (ΕΠ «Αλιεία και Θάλασσα») τοποθετήθηκαν 40 Τεχνητοί Ύφαλοι σε 7 συστάδες δημιουργώντας 2 καταδυτικές διαδρομές.
Η καινοτομία
Η καινοτομία του επενδυτικού σχεδίου βασίζεται στη χρήση Τεχνητών Υφάλων, οι οποίοι αποτελούν προϊόν επιστημονικής έρευνας της εταιρείας spin-off του ΕΛΚΕΘΕ «ARIA-Maritime».
Οι καινοτομικοί ύφαλοι είναι κατασκευές από σκυρόδεμα που τοποθετούνται στον θαλάσσιο πυθμένα, προσαρμόζονται στο περιβάλλον και εποικίζονται από ψάρια και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς. Έτσι δημιουργείται μία υποθαλάσσια όαση έτοιμη να εξερευνηθεί από τους λάτρεις της κατάδυσης.
Καταδυτικά Πάρκα Κρήτης
Η προσπάθεια για την ανάδειξη του καταδυτικού τουρισμού στην Κρήτη ξεκίνησε το 2014 όταν το Επιμελητήριο Ηρακλείου ίδρυσε την ΑΜΚΕ «Καταδυτικά Πάρκα Κρήτης». Η πεποίθηση ότι η Κρήτη μπορεί να αποτελέσει καταδυτικό προορισμό για μία μεγάλη μερίδα επισκεπτών θεματικού τουρισμού συνδυάστηκε με την ανάγκη για διαφοροποίηση των προσφερόμενων τουριστικών υπηρεσιών στο νησί. Μετά από μία δαιδαλώδη διαδικασία για τη λήψη των απαραίτητων εγκρίσεων, η ΚΥΑ για τη χωροθέτηση του πάρκου δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2023. Ακολούθησε η διαδικασία της πόντισης των τεχνητών υφάλων η οποία ολοκληρώθηκε το 2024.
Η λειτουργία του Καταδυτικού Πάρκου Σταλίδας πραγματοποιείται σε συνεργασία με τα καταδυτικά κέντρα της περιοχής. Οι δύτες προσεγγίζουν με σκάφη την οριοθετημένη περιοχή του πάρκου, ανοιχτά του οικισμού της Σταλίδας (στη θέση που είναι ευρύτερα γνωστή ως «Πλατεία»). Η διάρκεια κάθε κατάδυσης κυμαίνεται από 40 έως 60 λεπτά και πραγματοποιείται σε δύο καταδυτικές διαδρομές, μήκους περίπου 300 – 320 μέτρων. Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο καινοτομίας αποτελεί και η δυνατότητα μετακίνησης των υφάλων, ώστε να δημιουργούνται νέες διαδρομές με ανανεωμένο ενδιαφέρον.
Το καταδυτικό πάρκο Σταλίδας είναι ένα παράδειγμα όπου η επιχειρηματικότητα συναντά την καινοτομία και την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Η υποθαλάσσια όαση που δημιουργείται από τους καινοτομικούς υφάλους σε συνδυασμό με την απαγόρευση της αλιείας, που επιβάλλει η νομοθεσία στα καταδυτικά πάρκα, συμβάλλει στην αποκατάσταση της θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας. Έχει αποδειχτεί ότι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα τα ψάρια και άλλα είδη που αναπαράγονται εντός των θαλάσσιων ορίων της προστασίας, εμπλουτίζουν τα αλιευτικά αποθέματα των παρακείμενων περιοχών – ενισχύοντας εν τέλει και την παράκτια αλιεία.
Τα χαρακτηριστικά της καινοτομίας και της προστασίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος, σε συνδυασμό με τα οφέλη στην τοπική επιχειρηματικότητα, οδήγησαν στην πρώτη διάκριση του Καταδυτικού Πάρκου Σταλίδας. Πρόσφατα εντάχθηκε στα έργα επίδειξης («Success Stories») της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτά παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα της Γενικής Διεύθυνσης Θαλάσσιων Υποθέσεων και Αλιείας (DG MARE). Η διάκριση αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τη μοναδικότητα του έργου που υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση από το Τοπικό Πρόγραμμα CLLD LEADER Αλιείας (ΕΠ «Αλιεία και Θάλασσα») και την ενεργή υποστήριξη του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, με την εποπτεία και στενή συνεργασία της Αναπτυξιακής Ηρακλείου. Φυσικά πολύ σημαντικός παράγοντας στην επιτυχία του εγχειρήματος αποτέλεσε η συνεργασία μεταξύ των τοπικών φορέων οι οποίοι συνέλαβαν στην επιτυχία του εγχειρήματος.
Επόμενα βήματα-στόχοι
Η πλήρης λειτουργία του Καταδυτικού Πάρκου Σταλίδας προγραμματίζεται για το καλοκαίρι του 2026, μετά από περίοδο πιλοτικής λειτουργίας που επέτρεψε τη βελτιστοποίηση των διαδρομών και τη δημιουργία μικροενδιαιτημάτων, τα οποία ήδη φιλοξενούν ροφοειδή, σαργούς, λεοντόψαρα και πολλά ακόμη είδη.
Τα επόμενα βήματα περιλαμβάνουν:
- ενίσχυση των υποδομών με επιπλέον τεχνητούς υφάλους,
- δημιουργία υποβρύχιου εκθεσιακού χώρου μέσω πόντισης ναυαγίου,
- παρακολούθηση της λειτουργίας του πάρκου με αξιοποίηση νέων τεχνολογιών,
- διεθνή προβολή μέσα από εξειδικευμένες τουριστικές εκθέσεις.
