Η καινοτομία
Το Ψηφιακό Δίδυμο Ωκεανού (DTO) COASTAL CRETE αποτελεί μια ολοκληρωμένη επιχειρησιακή πλατφόρμα που αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες πρόγνωσης, τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένα επιτόπιας παρατήρησης για τη δημιουργία επιχειρηματικής αξίας σε στρατηγικούς τομείς όπως η περιβαλλοντική προστασία (Oil Spill Response), η θαλάσσια ασφάλεια, η ελάττωση των ρύπων των πλοίων (Ship Routing & Harbor Safety) και ο τουρισμός (SmarTourism). Οι υπηρεσίες μετατρέπουν σύνθετη επιστημονική πληροφορία σε εύχρηστα εργαλεία λήψης αποφάσεων με άμεση εμπορική αξία για λιμενικές αρχές, ναυτιλιακές επιχειρήσεις, ξενοδοχειακές μονάδες και τελικούς χρήστες.
DTO Coastal Crete - το Ψηφιακό Δίδυμο του Κρητικού Πελάγους
Το DTO Coastal Crete αποτελεί το Ψηφιακό Δίδυμο του Κρητικού Πελάγους, αναπτυγμένο στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας ILIAD – Digital Twin of the Ocean. Η πλατφόρμα υλοποιήθηκε σε συνεργασία με ευρωπαίους εταίρους υψηλής εξειδίκευσης όπως οι INESC TEC (Πορτογαλία), MEEO (Ιταλία), Netcompany (Αθήνα), Thales (Γαλλία), Hidromod (Πορτογαλία) και Blue Lobster (Ηνωμένο Βασίλειο) στο πλαίσιο χρηματοδοτούμενων έργων του Ορίζοντα Ευρώπη. Η πλατφόρμα διαθέτει ήδη ένα ανεπτυγμένο δίκτυο stakeholders από δημόσιο και ιδιωτικό τομέα: ο Οργανισμός Λιμένος Ηρακλείου (ΟΛΗ), με τον οποίο έχει συναφθεί Μνημόνιο Συνεργασίας και υπάρχει ενεργή συμμετοχή σε κοινές ευρωπαϊκές προτάσεις για το λιμάνι του Ηρακλείου, καθώς και ναυτιλιακές εταιρείες που εξυπηρετούν την ακτοπλοΐα. Το DTO Coastal Crete ενσωματώνει τρεις εφαρμογές-υπηρεσίες με σαφή επιχειρηματικό αντίκτυπο.
Το SmarTourism λειτουργεί επιχειρησιακά σε τουριστικές περιοχές της Κρήτης. Η υπηρεσία SmarTourism αποτελεί ψηφιακό εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων για τον τουριστικό τομέα, απευθυνόμενη σε δύο ομάδες-στόχους. Αφενός, εξυπηρετεί διαχειριστές ξενοδοχείων και τουριστικών μονάδων στην λήψη αποφάσεων, παρέχοντας προβλέψεις και βιοκλιματικούς δείκτες για τη βελτιστοποίηση τουριστικών πακέτων μέσω της ανάδειξης των βιοκλιματικών χαρακτηριστικών των περιοχών, καθώς και για τον προγραμματισμό δραστηριοτήτων και τη διαχείριση εγκαταστάσεων. Αφετέρου, απευθύνεται στον τουρίστα ως τελικό χρήστη, δίνοντάς του αξιόπιστα εργαλεία προγραμματισμού διακοπών και δραστηριοτήτων βάσει κλιματικών και θαλάσσιων προβλέψεων. Η υπηρεσία αξιοποιεί δείκτες όπως ο Tourist Climate Index (TCI) και ο Holiday Climate Index (HCI – Beach), οι οποίοι μεταφράζουν τις κλιματικές συνθήκες σε απλές αξιολογήσεις με χρωματική κωδικοποίηση, κατανοητές από μη ειδικούς. Το SmarTourism αναπτύχθηκε σε συνεργασία με συγκεκριμένες ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, ενώ κατά τη διάρκεια της πιλοτικής του ανάπτυξης φιλοξενήθηκε στις εγκαταστάσεις τους, επιτρέποντας αξιολόγηση υπό πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες.
Η εφαρμογή Oil Spill Response υποστηρίζει την έγκαιρη ανίχνευση και την πρόγνωση της πορείας πετρελαιοκηλίδων, συμβάλλοντας στη μείωση των περιβαλλοντικών και οικονομικών επιπτώσεων από περιστατικά ρύπανσης.
Αντίστοιχα, η εφαρμογή Ship Routing & Harbor Safety προσφέρει εργαλεία βέλτιστης χάραξης θαλάσσιων διαδρομών και υψηλής ανάλυσης πρόγνωσης κυματισμού για λιμάνια, ενισχύοντας την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των θαλάσσιων μεταφορών. Αμφότερες οι εφαρμογές παρέχουν εμπορικά αξιοποιήσιμα δεδομένα για λιμενικές αρχές, ναυτιλιακές εταιρείες ακτοπλοΐας και φορείς διαχείρισης λιμένων.
Το Εργαστήριο Παράκτιας Θαλάσσιας Έρευνας του ΙΤΕ
Το Εργαστήριο Παράκτιας Θαλάσσιας Έρευνας του ΙΤΕ, από την ίδρυσή του το 2006, δραστηριοποιείται στη μελέτη και κατανόηση της παράκτιας και θαλάσσιας ζώνης με μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει την αλληλεπίδραση ξηράς, θάλασσας και ατμόσφαιρας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μεταφορά της επιστημονικής γνώσης στην κοινωνία και την οικονομία μέσω επιχειρησιακών εφαρμογών στους τομείς του τουρισμού, της ναυτιλίας, της προστασίας του περιβάλλοντος και της πολιτικής προστασίας.
Το Εργαστήριο Παράκτιας Θαλάσσιας Έρευνας είναι υπεύθυνο για την λειτουργία του Παρατηρητήριου Ακτών της Περιφέρειας Κρήτης. Αντικείμενο του παρατηρητηρίου είναι η παρακολούθηση, προστασία και ανάπτυξη ανθεκτικότητας στις επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, της ακτογραμμής και των παραλιών της Κρήτης. Μέσω της διάβρωσης των ακτών, γίνεται η εκτίμηση της τρωτότητας της ακτογραμμής, των οικοσυστημάτων, της πολιτιστικής κληρονομιάς, των υποδομών και των οικονομικών δραστηριοτήτων των παράκτιων κοινωνιών.
Το εργαστήριο αποτελείται από τους:
- Νικόλαος Καμπάνης – Διευθυντής Ερευνών, Επικεφαλής Εργαστηρίου
- Γιώργος Αλεξανδράκης – Ερευνητής Γεωλόγος – Ωκεανογράφος
- Αντώνιος Παρασύρης – Ερευνητής, Μαθηματικός
- Βασιλική Μεθενίτη – Ερευνήτρια, Φυσικός – Ωκεανογράφος
- Γιώργος Κοζυράκης – Επιστημονικό – Τεχνικό προσωπικό
Προκλήσεις για την ανάπτυξη της καινοτομίας
Κύρια πρόκληση αποτέλεσε η μετατροπή σύνθετων επιστημονικών δεδομένων και προγνωστικών αποτελεσμάτων σε πληροφορία φιλική προς τον τελικό χρήστη. Επιπλέον, η ανάγκη για αξιόπιστες προβλέψεις με περιορισμένες επιτόπιες μετρήσεις απαίτησε την ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων αξιοποίησης τεχνητής νοημοσύνης και ετερογενών πηγών δεδομένων. Η διασύνδεση επιστημονικής ακρίβειας με επιχειρησιακή αξιοπιστία και απλότητα χρήσης αποτέλεσε βασικό ζητούμενο σε όλα τα στάδια ανάπτυξης.
Επόμενα βήματα – Στόχοι – Επιδιώξεις
Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνεται η επέκταση των υπηρεσιών σε περισσότερες περιοχές της Κρήτης, η περαιτέρω ενσωμάτωση νέων πηγών δεδομένων (Buys, Satellite) και η ενίσχυση των δυνατοτήτων πρόγνωσης και σεναρίων (υψηλότερης αναλύσεως). Στόχος είναι η καθιέρωση των υπηρεσιών ως βασικά εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων για τον τουρισμό, τη ναυτιλία και την περιβαλλοντική διαχείριση, ενισχύοντας τη θέση της Κρήτης ως πρότυπο περιοχής καινοτομίας και βιώσιμης ανάπτυξης. Στρατηγικός στόχος του εργαστηρίου είναι η μετάβαση των υπηρεσιών αυτών σε βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα, μέσω συνεργασιών με τον ιδιωτικό τομέα, αδειοδότησης τεχνολογίας και συμμετοχής σε ευρωπαϊκές αγορές ψηφιακών υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας και μέσου της υλοποίησης του νέου έργου AETHERIA που έχει αναλάβει το εργαστήριο, οι υπηρεσίες αυτές θα ενισχυθούν τόσο ως προς την δυνατότητα πρόγνωσης και σεναρίων άλλα και με εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων για την περιβαλλοντική διαχείριση παράκτιων περιοχών με την λειτουργία AI-powered Digital Twin υπηρεσιών με GenAI διεπαφές, ενισχύοντας τη θέση της Κρήτης ως πρότυπο περιοχής καινοτομίας και βιώσιμης ανάπτυξης
